Een theater in een kerk. Een kerk in een theater

Vanuit het plein in Helmond kijk je zo het theater binnen. Je ziet een theater in een kerk. Een kerk in een theater. Het Speelhuis heropende op 28 September 2018. Het resultaat is indrukwekkend: een glazen paviljoen omarmt het hele theater. Je kunt helemaal rond lopen. De nieuwbouw is overal met zo’n 2 meter glas verbonden aan de kerk. De kerk is hiermee overal zichtbaar en ook onderdeel van het interieur van het theater. Daarnaast verbindt het glazen paviljoen de pastorie aan het theater.

Het theater

De pleinzaal heeft een schuifwand van 11 meter die volledig kan openen naar het plein. Ook opvallend is de houten balie bij de entree van het theater met 135 LED lampen erboven! Als je doorloopt, kom je bij de bar die de contouren van de kerk volgt. Daarmee ontstaat een hele royale bar waar ook vanuit de filosofie wordt gedacht: ‘Niemand vindt het erg om te wachten op zijn drankje, zolang je maar vooraan staat’.
In de kerk zijn veel stijlelementen behouden die een nieuwe bestemming hebben gekregen  Zoals het theater oorspronkelijk in de kerk gebouwd werd, is de kerk nu een centraal onderdeel van het theater. Dit zien we bijvoorbeeld terug bij het altaar. Waar vroeger het altaar podium bood aan de geestelijken in de kerk, is deze nu onderdeel van het podium voor de artiesten. Zo biedt het altaar nu ook toneel aan de artiesten van het Speelhuis.  

Artiesten en bezoekers zijn enthousiast. Het nieuwe theater is een uniek gebouw geworden: vol verwondering loop je er doorheen, er is zoveel te zien. Maar het gebouw is niet alleen maar mooi, de praktische invulling is zowel uniek als passend bij een theater. Alles klopt. Kortom: een gebouw om trots op te zijn!

Licht geluid en binnenklimaat in Het Speelhuis

Als je door het theater loopt, is het ontwerp en de invulling ervan overweldigend. Het licht, de temperatuur en het geluid: alles klopt. Het Speelhuis is, mede dankzij de juiste inzet van en keuze in installaties, niet alleen functioneel kloppend, maar ook duurzaam. Benieuwd naar het effect van de installaties op uw theater beleving? Wij leggen uit.

Licht

Licht heeft veel invloed op de manier waarop je een ruimte beleeft. De manier waarop licht wordt ingezet, heeft een grote invloed op de sfeer van het gebouw. Voor het Speelhuis maakten wij een modern lichtplan voor alle ruimtes met volledig op LED gebaseerde armaturen die invulling geven aan een prettige en intieme sfeer in het theater. Op een creatieve manier hebben we gekeken hoe je voldoende licht genereert, maar wel trouw blijft aan de sfeer van het gebouw. Dit alles gebeurde in nauw overleg met de architect. Het resultaat is een prachtige verlichting in het Speelhuis. Van de spotjes in het plafond tot de spotjes in de vloer en de LED strips in de ramen. Het draagt allemaal bij aan prettige sfeer in het theater.

Geluid

Akoestiek is erg belangrijk voor een theater. Je wilt geluiden van buiten mijden, maar zelf ook geen geluidoverlast veroorzaken. Tegelijkertijd moet het geluid binnen wel optimaal zijn. Hiervoor werkten we voor dit project nauw samen met  de akoestisch adviseur. Onderdeel van de voormalige kerk waren de glas in lood ramen. Deze moesten akoestisch dicht zijn. Je wilt echter voorkomen dat je niet meer naar binnen kunt kijken. Daarom hebben we gekozen om, voor de glas in lood ramen, voorzetramen te plaatsen. Om een extra dimensie aan het licht te geven, zijn er LED strips geplaatst tussen de glas in lood ramen en de voorzet ramen. Dit geeft het gebouw weer de authentieke uitstraling: er komt weer licht uit de kerk. Als dit licht brandt, speelt er een voorstelling in het theater. Zo kun je van veraf al zien dat er iets gaande is in het Speelhuis.
De installaties zijn ook uitgerust om elk type voorstelling tot zijn recht te laten komen. Door de juiste akoestische maatregelen op gebied van overspraak en installatiegeluid is het nu mogelijk om in een ruimte een klassiek stuk ten gehore te brengen en in de naastgelegen ruimte een monoloog voor te dragen. Als bezoeker ervaar je alleen de voorstelling waar je voor gekozen hebt.

Binnenklimaat

Een goede sfeer en prettige theaterbeleving is mede afhankelijk van een comfortabel binnenklimaat. In een theater wil je voldoende verse lucht hebben met een aangename temperatuur. Wij zorgden voor een goed binnenklimaat, passend bij de nieuwe bestemming en binnen de eisen van monumentenzorg. Daarnaast zorgden we ook voor een energiezuinige energieopwekking. Kortom: verse lucht en een prettig klimaat op een energiezuinige manier! Hoe?
Het plafond van het Speelhuis is erg smal. Door de ranke constructie van het plafond van de nieuwbouw was het niet wenselijk om daar luchtroosters in te plaatsen. Hiervoor hebben we een innovatieve oplossing bedacht. Een volledig geïntegreerde luchtinstallatie waarbij de luchtroosters in de meubels en wanden verwerkt zijn. Door een kritische selectie creëren we een optimale luchtcirculatie. We gebruiken het principe van verdringingsventilatie. Schone lucht wordt met een lage snelheid laag over de vloer toegevoerd en hoog op centrale plekken afgezogen. In de tuin van het theater staan 2 torentjes. Deze zuigen de lucht aan via grondbuizen. Van hieruit gaat deze lucht naar de luchtbehandelingskast waar deze verder wordt geconditioneerd en vervolgens in het gebouw wordt ingeblazen. Uit de afgezogen lucht wordt de warmte en het vocht teruggewonnen voordat deze via het dak wordt afgeblazen.
Voor de kerk is gebruikt gemaakt van het BaOpt systeem. Door de hoogte van de kerk is optimale klimaatbeheersing een uitdaging. BaOpt regelt nu het klimaat zonder zichtbare luchtkanalen, schachten of buizen. Van onder het toneel wordt de lucht de ruimte in geblazen, dit verdeelt zich vervolgens over de gehele ruimte. Hierdoor kun je in het theater overal op de tribune comfortabel zitten.

Hoe het begon

Hoe komt het Speelhuis eigenlijk in deze unieke locatie? In 2011 werd theater ’t Speelhuis getroffen door een brand. De Onze Lieve Vrouwekerk in Helmond wordt getransformeerd tot een tijdelijk onderkomen voor het theater. Na ongeveer 2 jaar besloot de gemeenteraad om het Theater Speelhuis definitief in de kerk te vestigen.

De gemeente stelde een ontwerpteam samen waarbij Van Dongen – Koschuch Architects & Planners een glazen omarming ontwierp als uitbreiding, die de omarming van de kerk als theater door de bezoekers en artiesten uitbeeldt. Theater Speelhuis zou ook weer door het leven gaan als Het Speelhuis, de naam die jaren door bezoekers aangehouden werd.

Aan de slag voor het Speelhuis

Het zou een uniek project worden! De ambities waren groot en de lat lag hoog. De verbouwing was een complexe opgave: er waren eisen van monumentenzorg bij herbestemming, het binnenklimaat moest goed zijn, het was een geïntegreerde opgave. De architect wilde samenwerken met een goed team. Een team dat uiteindelijk, naast de architect, zou bestaan uit Constructeur Adviesbureau Tielemans Bouwconstructies, Bouwfysisch en akoestisch adviseur Peutz en Huygen.
Samen met dit team hebben wij de opgave mede mogelijk gemaakt. Wij zorgden voor een goed binnenklimaat passend bij de nieuwe bestemming en binnen de eisen van monumentenzorg. Daarnaast zorgden we ook voor een energiezuinige energieopwekking, een lichtplan en hebben we meegewerkt aan de akoestiek. Alle installaties zijn uitgerust om het flexibele karakter van ruimten mogelijk te maken.

Voor al deze aspecten zorgden wij voor een innovatief ontwerp waarbij de balans tussen het ontwerp en functionaliteit zorgvuldig werd afgewogen. Een mooi monument mag bijvoorbeeld niet verstoord worden door installaties in het zicht of installaties met een storende invloed. En dat alles in nauwe samenwerking met het team. Een voorbeeld van innovatief denken is hierin ook bijvoorbeeld luchtbehandelingskasten die we niet op het dak wilden plaatsen vanwege het aanzicht. De kleedruimtes in het Speelhuis zijn minder hoog: daarom kozen we ervoor een gat in het plafond te maken en daar de luchtbehandelingskasten te plaatsen. Hierdoor ervaar je de luchtblaaskasten als bezoeker niet.  

Het doel was ook het maken van zowel een energiezuinig als functioneel passend gebouw. Hierin hebben wij alles op alles gezet om de zeer lastige bouwkundige opgave mogelijk te maken. Proactief keken we mee hoe dit resultaat het beste bereikt kon worden. Het gebouw is volledig gasloos, dit was het voor de verbouwing niet. Het maakt nu gebruik van een warmtepomp met WKO (Warmte Koude Opslag).  

We zijn heel trots op het resultaat en de goede samenwerking binnen het team. Projecten zoals deze pak je met het hele team van partners aan en dat is hier uitstekend gelukt!

Terug naar overzicht