Stadhuis Maastricht

De Nationale Museumweek is in volle gang!

Corona maakt dat musea het in deze tijd zwaar hebben. Daarom zetten wij tijdens de nationale museumweek graag een monument in het zonnetje. Een van de monumenten waar we met veel plezier aan gewerkt hebben is het Stadhuis Maastricht. 

Het in de tweede helft van de 17e eeuw gebouwde stadhuis van Maastricht is één van de mooiste en belangrijkste rijksmonumenten van Nederland. Het gebouw heeft met de rijke inrichting (goudleerbehang, wandtapijten, stucreliëfs) en vele kunstwerken (schilderijen, borstbeelden) met een grote kunsthistorische waarde.

In 2014 blijkt een renovatie noodzakelijk. De balkkoppen zijn rot en het binnenklimaat is te slecht om de inrichting en kunstwerken te conserveren voor de toekomst. Voor de gebruikers is het door het ontbreken van koeling en ventilatie geen aangenaam gebouw om in te werken. Het stadhuis gaat daarom begin 2016 dicht om een tweede leven te krijgen.

John Houben, Hans Janssen en Ruud Robroeks van Huygen Installatie Adviseurs werkten mee en optimaliseerden de renovatie van het stadhuis van Maastricht. Door implementatie van een compleet nieuwe installatie is het klimaat voor zowel de gebruikers als de vele aanwezige kunstwerken geoptimaliseerd.  

Het monument wordt in ere hersteld en verduurzaamd en tegelijkertijd wordt er een comfortabele werkomgeving gerealiseerd. Als eerste maatregel is de gebouwschil verbeterd. Dit is gedaan door de bestaande beglazing te vervangen door glas met betere RC-waarde waardoor het energieverbruik voor verwarmen sterk wordt gereduceerd, maar ook het toepassen van een coating met goede zonwerende waardoor en minder warmte kan toetreden tot het gebouw en er minder UV-licht op de kunstwerken valt.

Een tweede maatregel is de verlichtingsinstallatie. Er is voor gekozen om alle armaturen te vervangen en uit te voeren met LED-verlichting, ook de gerestaureerde kroonluchters. De bestaande gasgestookte CV-ketels zijn vervangen door een aansluiting op het stadsverwarmingsnet met restwarmte van nabijgelegen papierfabriek Sappi.

In de stijlkamers van de Belle Etage en de verdieping zijn de radiatoren vervangen door ventilatorconvectoren. Op de begane grond is de efficiëntie  nog verder doorgevoerd door toepassing van wandpanelen voor Laag Temperatuur Verwarming (LTV).

Zowel de ventilatorconvectoren als de wandpanelen zijn geschikt voor het verwarmen en koelen van de ruimte. Het inbrengen van koeling in het gebouw leidt weliswaar tot een hogere energievraag maar de keuze voor Hoog Temperatuur Koeling (HTK) optimaliseert deze.

De nieuwe luchtbehandelingsinstallatie voor de stijlkamers is uitgevoerd met een warmtewiel. Hiermee is het mogelijk warmte uit de retourlucht terug te winnen (rendement 70%) en vochtrecuperatie (rendement 64%). Daarnaast is gekozen voor energie-efficiënte, adiabatische, bevochtiging en koeling.

Op de begane grond is, zonder ingrijpende bouwkundige maatregelen, warmteterugwinning niet mogelijk. Hier is er voor gekozen de ventilatie op basis van CO2 concentratie aan te sturen en daarmee het debiet te optimaliseren.

De aansturing van de installaties gekoppeld op een gebouwbeheersysteem (GBS). Dit systeem geeft de mogelijkheid energiestromen te monitoren en hierdoor te verder te optimaliseren. Via het GBS worden storingen in de installaties vroegtijdig gesignaleerd en kan worden ingegrepen om onnodig energieverlies te beperken. Het stadhuis van Maastricht is daarmee weer klaar voor de toekomst.

Het behalen van energielabel B met een energie-index van 1,08 overstijgt de landelijke regelgeving voor 2023. Hierbij dienen kantoorgebouwen groter dan 100m2 minimaal energielabel C (EI 1,3) te behalen.

Het stadhuis met haar monumentale status legt zeker beperkingen op in uit te voeren energiebesparende aanpassingen maar toont ook aan de het gevraagde label C voor ieder gebouw een haalbare optie mits de juiste maatregelen worden getroffen. De heropening volgt ruim een jaar later, in mei 2017.

De aanpak van de installatietechniek was onderscheidend omdat de vernieuwing vrijwel onzichtbaar is gebleven. Er zijn bijvoorbeeld de oude rookgaskanalen gebruikt voor het wegwerken van de nieuwe luchtkanalen. De lucht in de kamers wordt nu aangevoerd door verdringingsroosters die lijken op oude potkachels. En afzuiging wordt gerealiseerd door bijvoorbeeld een spleet achter een schilderijlijst of een gietijzeren rooster in de schouwmantel. Ook zijn er leidingschachten opgenomen in de boog die de architect in de oude raadzaal in ere heeft hersteld. De koelmachine is onzichtbaar verzonken in het zinken dak.  Dat komt helemaal tegemoet aan de doelstelling van het projectteam; “De installaties moeten in dit prachtige gebouw wel worden ervaren maar hoeft niet op te vallen.”

Door nieuwe technologie dat oude tijden op een subtiele, onzichtbare manier zichtbaar maakt is het monument in oude glorie hersteld.