Bedrijfsgebouwen

Stadhuis Maastricht

Hoogwaardige verduurzaming rijksmonument

Huygen Installatie Adviseurs werkte mee aan de renovatie van het stadhuis van Maastricht. Door een complete vernieuwing van de installaties is het klimaat voor zowel de gebruikers als de vele aanwezige kunstwerken geoptimaliseerd. En passant is het monument in oude glorie hersteld. Oude en zichtbare oplossingen werden weggenomen, de nieuwe oplossingen zorgvuldig weggewerkt. Een project en een samenwerking om trots op te zijn. Die bovendien een aanzienlijke reductie van het energieverbruik en CO2-uitstoot oplevert.

"Wij vonden het een eer om aan dit gebouw te kunnen werken. Gezien de grote historische waarde ging het ons er ook om het monument in ere te herstellen. Door de goede samenwerking is dat uitstekend gelukt. Onderscheidend vind ik vooral dat het nauwelijks opvalt wat we allemaal hebben gedaan."

Aanleiding

Het in de tweede helft van de 17e eeuw gebouwde stadhuis van Maastricht is één van de mooiste en belangrijkste rijksmonumenten van Nederland. Het gebouw heeft met de rijke inrichting (goudleerbehang, wandtapijten, stucreliëfs) en vele kunstwerken (schilderijen, borstbeelden) een grote kunsthistorische waarde. In 2014 bleek een renovatie noodzakelijk. De balkkoppen waren rot en het binnenklimaat te slecht om de inrichting en kunstwerken te conserveren voor de toekomst. Voor de gebruikers was het door het ontbreken van koeling en ventilatie geen aangenaam gebouw om in te werken. Het stadhuis ging daarom begin 2016 dicht om te worden opgeknapt. De heropening volgde ruim een jaar later, in mei 2017.  

Opgave

De gemeente Maastricht schakelde Huygen Installatie Adviseurs in voor het ontwerp en de aansturing van het installatietechnische deel van de renovatie. Een klus die in een korte tijd moest worden geklaard, binnen een begrensd budget. En in een gebouw waarvan de details door de hoge leeftijd maar beperkt bekend waren. Huygen bracht daarbij zelf een hoge ambitie in op het gebied van verduurzaming. Het streven was nadrukkelijk om te komen tot een reductie van het energieverbruik en de uitstoot van CO2. Door de toepassing van tal van creatieve oplossingen en de uitstekende samenwerking met architectenbureau Fritz en de uitvoerende partijen overtreft het resultaat de vooraf gestelde verwachtingen.  

Mix van verschillende ingrepen

Verwarming

Het stadhuis is aangesloten op het Maastrichtse stadsverwarmingsnet. Hierbij wordt gebruik gemaakt van restwarmte van de nabijgelegen papierfabriek van Sappi. Het stadhuis kon hierdoor worden afgekoppeld van het gasnet. De radiatoren in de stijlkamers zijn vervangen door ventilatorconvectoren geschikt voor dit nieuwe temperatuurtraject. In de vergaderruimten op de begane is er voor gekozen om akoestische wandpanelen uit te voeren als actieve stralingspanelen geschikt voor lage temperatuur verwarming (LTV).  

Koeling

Met een hoog temperatuur koelsysteem (HTK) worden de ventilatorconvectoren en wandpanelen gevoed. Hiervoor is een nieuw leidingnet, geheel uit het zicht, aangelegd. De koelmachine is deels in een verzonken constructie opgenomen in het dak, niet zichtbaar vanaf de straat. Tevens kunnen de luchtbehandelingskasten gebruik maken van  adiabatische koeling, een natuurlijk koelsysteem op basis van beneveling en verdamping van waterdruppels.  

Luchtbehandeling

Het stadhuis heeft een luchtbehandelingssysteem gekregen om het binnenklimaat te optimaliseren. Hierbij is voor een groot deel gebruik gemaakt van de oude rookgaskanalen in de kamers om de nieuwe luchtkanalen onder te brengen. Toevoerroosters met de uitstraling van een oude potkachel blazen geconditioneerde lucht de kamer in. De lucht wordt onder meer afgevoerd via spleten achter de schilderijlijsten of gietijzeren roosters. De ventilatielucht wordt gefilterd, ontgeurd, verwarmd, gekoeld en bevochtigd. De stijlkamers hebben daarnaast nog een eigen bevochtigingseenheid om een optimale luchtvochtigheid voor de aanwezige kunstobjecten te creëren.  

Verlichting

In het gebouw wordt overal ledverlichting toegepast, zowel in de gerestaureerde kroonluchters als de spots op het plein en de omloop. Met deze ledverlichting kan de sfeer in het stadhuis worden bepaald door het aansturen van de lichtsterkte en kleur. De daglichttoetreding in de koepel is gesimuleerd met kunstlicht om zo een nog betere overgang van natuurlijk licht naar kunstlicht te maken.  

Regeling

Klimaat en verlichting zijn centraal aan te sturen in de bodekamer, maar daarnaast ook per kamer met behulp van draadloze schakelaars. Daardoor zijn er nu veel minder (licht)knoppen in het gebouw maar kan ook centraal het gebouw in dag- of nachtstand worden geschakeld.  

Telecommunicatie

In het stadhuis is een nieuwe glasvezeldata-installatie opgenomen, met daarnaast wifi-netwerk tot in iedere hoek van het gebouw. De kabels zijn weggewerkt in bestaande kabelgoten in de vloeren. De acces-points zijn uit het zicht geplaatst.

Klimaatwanden op de begane grond

De begane grond van het stadhuis, waar onder meer vergaderruimtes liggen, bestaat uit mooi gewelfde ruimtes die geheel nieuw zijn gestuct om het bestaande vochtprobleem te bestrijden. Deze ruimtes worden geconditioneerd met stralingspanelen die koelen en verwarmen en door toevoeging van absorptiemateriaal de akoestiek in deze ruimtes tot een aangenaam niveau verbeteren.  

Monumentenglas

In de ramen van het stadhuis is monumentenglas geplaatst: dubbelglas met een goede thermische eigenschappen en uv-filter ter bescherming van de kunstvoorwerpen. Door deze ingreep kon de voorzetbeglazing worden verwijderd.  

Elektra

De elektrische installatie is volledig vernieuwd en voldoet weer aan de nieuwste eisen op het gebied van veiligheid. De verlichtingsinstallatie wordt via een bus-bekabeling aangestuurd zodat de lichtsterkte zowel lokaal als centraal kan worden ingesteld. In de nachtelijke uren zal het stadhuis in volle glorie de Markt verlichten. Hiermee sluit het stadhuis aan op het beleid MaasLicht 2015-2030 “Visie op het avond- en nachtbeeld van het Beschermd Stadsgezicht”.

Resultaat

Het stadhuis van Maastricht is na de renovatie weer klaar voor de toekomst. Het gebouw is in ere hersteld en tegelijkertijd verduurzaamd. Omdat het gebouw door de enorme verbetering van het binnenklimaat mogelijk weer meer wordt gebruikt dan vroeger, kan de algemene energiebesparing niet worden voorspeld. Vast staat wel dat de CO2-uitstoot door de afkoppeling van het gasnet fors is gereduceerd. De investeringen in de energiebesparende led-verlichting verdienen zich in vier jaar terug. Het stadhuis draagt daarmee, zelfs mét monumentenstatus, bij aan de doelstelling van de gemeente Maastricht om in 2030 klimaatneutraal te functioneren.

Terug naar overzicht